Rudy MOENAERT

Blogs

Kabouterland

posted by Prof. dr. Rudy K. Moenaert on 12/01/2018

De kabouters van het Westerbos zijn radeloos. De hovaardige leider van de Noordervlakte heeft hun team stokken in de rollerskates gestoken. Op het allerlaatste moment heeft kabouter Botoksy de aanleg van een nieuwe arena voor hun rolhockeyteam verhinderd.

Het zag er zo mooi uit. De nieuwe arena moest de hockeytempel van het Westerbosteam worden. Eindelijk zou Kabouter Bartie, de aanvoerder van het Westerbos, zijn discipelen de arena kunnen bieden waar ze allemaal om vroegen. Kabouter Bartie is zelfs naar kabouternormen klein – 30 centimeter, zo schat ik – maar zijn ambities zijn torenhoog. “Als je droomt, droom dan groots”, luidt het mantra van zijn team.

Rolhockey is een knappe sport. De rollerskates stellen kabouters in staat op grote snelheid elkaar te bestoken met vlijmscherpe passes en onnavolgbare dribbels. Succesvolle spelers worden nationale helden, waarnaar jongeren opkijken. Voor hun opname in een reclame betalen bedrijven in Kabouterland grote bedragen.

Een nieuw stadion brengt naast het kappen van bomen en paddestoelen nog andere ongemakken mee. Het lawaai en de drek die de vele honderden ganzen, het favoriete vervoermiddel van kabouters, bij iedere thuismatch veroorzaken is volgens lokale kabouters onuitstaanbaar. De partij “Drekvrij” haalde bij de laatste lokale verkiezing verrassend veel stemmen.

Ieder voor zich

Volgens sommige fans van het Westerbosteam is Botoksy feitelijk een omgebouwde trol. Dit doet de de waarheid geweld aan. Maar de hooghartigheid van deze self-made kabouter verhindert elke vorm van sympathie. Zijn recept is eenvoudig: “Het is ieder voor zich.” Zijn volgelingen vinden dat een fantastische leuze, en in de Noordervlakte denkt iedereen met steeds grotere inzet aan zichzelf. De burgervader van de Noordervlakte ziet met lede ogen de ontwikkeling van een heel aparte samenleving.

Waarom verhindert Botoksy, geboren en getogen in het Westerbos, de bouw van een arena aldaar? Het zit zo. Kabouter Botoksy wilde het Grote Kabouterstadion bouwen in de hoofdstad van Kabouterland, maar dat heeft Kabouter Bartie verhinderd. Als landelijk voorzitter van de rolhockeysport had Kabouter Bartie daarin een doorslaggevende stem. Als weerwraak heeft Kabouter Botoksy een domein gekocht precies daar waar de nieuwe hockeytempel van Westerbos moest komen. Hij verzet zich tegen het kappen van de bomen en paddestoelen.

Na het verlies van de slag om het Middenland had Kabouter Botoksy behoefte aan een zege. Het compenseert slechts een beetje de vernedering die Kabouter Koekie hem heeft bezorgd. Kabouter Koekie, eveneens een self-made kabouter met een immens fortuin, heeft het team van Middenland voor zijn neus ingepikt. Naar verluidt heeft kabouter Koekie dit gedaan omdat Kabouter Botoksy de renovatie van zijn boomhutresidenties in het Westerbos heeft verhinderd.

Triple E

De bovenstaande fabel is natuurlijk een metafoor voor het recente Belgische voetballandschap (Baert, 2018). Voetbal is een business zoals vele andere, waar nijdige dreumesen, veel geld en grote rancune de verhaallijnen uittekenen. Hoe hoger de ambitie, hoe lager de driften? Bartie, Botoksy en Koekie zijn succesvolle ondernemers zoals je ze vaak aantreft. Self-made entrepreneurs die onze bewondering zouden verdienen indien ze zich niet zo kleinzielig zouden opstellen.

“Dit is het Triple E label
van vele belangrijke keuzes:
EFFECTIVITEIT - EFFICIËNTIE – EGO”
Moet zakelijke opbouw samengaan met menselijke afbraak? Strategieën worden altijd verkocht op basis van effectiviteit en efficiëntie. Echter, door de opbouw van het bedrijf bouwt de succesvolle ondernemer zijn of haar nalatenschap. In de realiteit is persoonlijk ego een minstens even belangrijke motivator als bedrijfsmatige effectiviteit en efficiëntie. Dit is het Triple E label van vele belangrijke keuzes: effectiviteit - efficiëntie - ego.

Aan de top is de lucht ijl, zeker voor diegenen die het gevoel hebben deze klim op eigen kracht te hebben gerealiseerd. Macht doet gekke dingen met ons. Het maakt ons blind voor informatie die onze doelstellingen tegenspreekt (Whitson et al., 2013) en we zijn minder geneigd advies tot ons te nemen (Plunkett et al., 2012; Kelly et al., 2011).

Het verschil tussen een despotische opinie en een verstandige beslissing toont zich in de schade en de opbrengsten voor anderen. Hoe succesvol bedrijfsleiders en ondernemers ook zijn, het is de taak van corporate governance en senior management om verstandige weerstand te organiseren. Dit is geen eenvoudige taak. David Maister verwoordt het treffend in Strategy and the Fat Smoker: ‘We weten wat we moeten doen, we weten waarom we het zouden moeten doen en we weten hoe we het moeten doen. Desondanks doen de meeste bedrijven en personen niet wat goed is voor hen.’

Het streven naar macht is een menselijke zwakte. Maar machiavellisme en despotisme hoeven geen basisingrediënten te zijn. Het bedrijfsleven is immers geen zero-sum game (Grant, 2013). Gezonde weerstand zet een despotische opinie om in een verstandige beslissing.

Baert D. “Paul Gheysens: van boerenzoon tot stadionbaron”, URL: https://www.vrt.be/vrtnws/nl, 22 januari 2018.

Grant A. Give and take. Why helping others drives our success. Londen: Phoenix Paperback, 2013.

Maister D. Strategy and the fat smoker. Boston: Spangle Press, 2008, p. 3

Plunkett Tost L., Gino F. & Larrick R.P. ‘Power, competitiveness, and advice taking: Why the powerful don’t listen.’ Organizational Behavior and Human Decision Processes, jg. 117: p. 53-65 (2012).

Kelly E.S., Morrison E.W., Rothman N.B. & Soll J.B. ‘The detrimental effects of power on confidence, advice taking, and accuracy.’ Organizational Behavior and Human Decision Processes, jg. 116 (2), p. 275-285 (2011).

Whitson J.A., Liljenquist K.A., Galinsky A.D., Magee J.C., Gruenfeld D.H. en Cadena B. ‘The blind leading: Power reduces awareness of constraints.’ Journal of Experimental Social Psychology, jg. 49: p. 579-582 (2013).

Rudy Moenaert is hoogleraar strategische marketing aan de TIAS School for Business and Society. Deze column schrijft hij in persoonlijke naam.